Indore, land van de Holkars

Indore, land van de Holkars
Indore, Maharadja Hokar - Jan Vikas Society - Rajwada, 200 jaar oud, 7 verdiepingen hoog en centrum van bedrijvigheid.

zaterdag 16 april 2011

Weer thuis

Na een redelijke voorspoedige vlucht, zei het een uur vertraging op het traject Indore-Delhi, om half 6 vanmorgen gearriveerd op Schiphol. Treinkaartje gekocht maar kreeg direct daarna een sms'tje van Marieke: geen kaartje kopen, we zijn er! Ik was dus vroeger dan ze dachten dus kaartje weer ingewisseld (goede service van de NS) en me naar huis laten rijden door Marieke en Arja. Dat wordt acclimatiseren dit weekend, wat een verschil!

Ik werd gisteravond weggebracht door George en de zusters, gereden door Anil. Dwars door de hele stad en dan merk je pas hoe groot Indore is. Bij het inchecken krijg ik te horen dat we een half uur vertraging hebben (dat is dus IST!). Ik zit lekker te lezen als de mevrouw die me incheckte voor me staat met mijn PalletsOnly visitekaartje: of ik maar even mee wil gaan, er zijn twee heren die me willen spreken. Ik ben verbaasd maar ga braaf mee. Staan daar Rahul en Monu breed grijnzend op me te wachten! Lekker koffie gedronken en nog wat gekletst. Wat een gozers, dat ze ook nog de moeite nemen helemaal naar de andere kant van de stad te rijden om me uit te zwaaien, top! Dan echt afscheid en op weg naar het vliegtuig.

Ik heb een plaats bij de nooduitgang gekregen, want ik ben wat lang, zeer attent. Naast me zit een jonge Fransman, inkoper van ondergoed voor de Carrefour retail organisatie. Hij was 4 jaar geleden begonnen in Litouwen, toen 2 jaar Sjanghai maar nu was India veel interessanter: China wordt te duur! Leuk gezelschap. Hij vertelde me dat wonen in Delhi duur is: 80m2 voor € 1.000 in de maand terwijl het wassen en strijken van een overhemd € 0.05 kost..... hoezo tegenstellingen!

In Delhi snel inchecken, ik betaal € 70 voor een economy comfort stoel voor de KLM vlucht (scheelt € 20 met de heenvlucht en geniet van de beenruimte. Ongeveer bij elkaar 4 uur geslapen en dan de landing op de Kaagbaan, dus lekker snel bij de terminal.

Eind van een fantastische ervaring die behalve, hoop ik, een goed product ook veel vrienden heeft opgeleverd. Ik ga zeker terug!

Jullie allemaal bedankt voor het volgen en we spreken elkaar!

vrijdag 15 april 2011

Afscheid

Vandaag de laatste dag, ik zal Indore en vooral de mensen hier missen. Beide hebben een geweldige indruk achtergelaten. Gisteren een prachtige dag gehad waarin dus de hele recycling cycle aan bod kwam. Vandaag gaat het meer over "Organic Waste".

Aan het eind van de ochtend vertrekken we naar de “Mandi” de groothandelsmarkt voor groenten en fruit. Jan Vikas heeft daar een voorstel neergelegd om het terrein dagelijks schoon te maken en het organische afval, circa 10 ton per dag, te verwerken tot compost en bio-gas. Het voorstel is afgewezen maar de officiële brief is nog niet verzonden en dan kan je nog niet verder in het proces. Frustrerend omdat nu die 10 ton gewoon wordt gestort op de dump.


Bloedheet vandaag en ik ben blij als we rond 12:30 weer terug zijn. Er staat om 13:00 uur een lunch met de staf op het programma om afscheid van mij te nemen. Dat wordt uiteraard wat later, IST, maar dan zijn er aardige woorden en ook twee cadeaus: een t-shirt en het symbool van India, een fraai belegde zilverachtige pauw. Ik bedank hen allemaal oprecht en we gaan lekker lunchen.


Speciaal voor mij is er kip-tandoori, en ik deel twee flessen bier met George.
Na de lunch rond ik af met het maken van 2 DVD’s: 1 met de foto’s en 1 met alle documenten die de afgelopen periode zijn gemaakt, best een aardig pakket geworden waar ze hoop ik nu mee aan de slag gaan.
Vanavond om 18:30 richting vliegveld en dan op weg naar huis. Toch ook wel erg prettig, 38 gr en volgende week nog hoger is toch wel wat te warm.

Recycle Chain.

Vandaag stond de hele dag in het teken van de recycle chain. We (Rahul, Monu en ik) gingen op pad om alle stadia te bekijken van het picken tot en met het gereed product.

We gaan dus op zoek nar de eerste pickers en dat zoeken duurt niet lang, overal in de stand zijn ze actief. Dan door naar een wat grotere “shop” waar het afval wordt verkocht door de pickers en waar het verder wordt gesorteerd en verwerkt. Er werken 7 mensen in de shop die allemaal hun specifieke taak hebben.


Dan door naar een grote wholesaler. Het bedrijf wordt gerund door een Moslim Haji Guddu, een sociale werkgever die 25 mensen te werk stelt in zijn bedrijf “Goodwill Traders”. Hij is één van de toekomstige klanten en is blij met het initiatief, als er goed wordt gesorteerd hoeft hij dat, zoals nu wel het geval is, niet meer te doen. We krijgen een volledige rondleiding en de onvermijdelijk “Chai” (thee met melk) ontbreekt ook niet.

Dan gaan we terug naar kantoor voor de lunch en we nemen afscheid van Roy die naar huis vertrekt. Eerst met de bus naar Bhopal, dan met de trein naar Chennai waar hij afscheid gaat nemen van een terminale zus, en dan door naar huis. We spreken af dat we elkaar na 10 mei, als hij terug is skypen.
Na de lunch gaan we weer op pad, nu naar een recycleerder die het ingezamelde plastic verwerkt tot granulaat en ook waterslangen produceert met het gemaakte granulaat. Toeval of niet, ook hij is een Moslim, trotse vader van drie zoenen en een dochter en hij laat graag zijn bedrijf zien. Zeer ongezonde omstandigheden bij de productie omdat hij een verouderde techniek gebruikt waarbij nog al wat vervelende gassen vrijkomen en ook de temperatuur in de oude gebouwtjes ongezond hoog is.

Tenslotte gaan we nog op bezoek bij een denim (broekenfabrikant), de eigenaar ontmoette ik bij Rahul thuis. Ze produceren 4.000 broeken per dag en hebben net geïnvesteerd in nieuwe machines die de productie op zesduizend gaat brengen. Ze leveren voor 20 klanten (merken) broeken en dan alleen voor de thuismarkt van Indore. Ze kunnen als ze willen nog verder groeien tot 11.000, dat is de totale behoefte van Indore. In Indore wonen inmiddels officieel 1,6 miljoen mensen maar in feite zijn dat er 2,5 miljoen. Door de enorme groei met migranten uit de wijde omgeving barst de stad letterlijk uit z’n voegen.


De nieuwkomers betrekken eerst “temporary houses” zoals ze dat hier noemen. Hoe en wanneer dat opschuift weet eigenlijk niemand. Voor die nieuwkomers is er weinig zicht op een goed bestaan. Het oude verhaal gaat ook hier op: het gras is altijd groener aan de overkant. In dat verband is er ook goed nieuws. Jan Vikas heeft gisteren een overeenkomst gesloten met twee “agencies” om trainingen te gaan verzorgen voor werkloze jongeren. Je moet dan denken aan basis vorming als lasser, timmerman en chauffeur voor de mannen en huishouden voor de vrouwen. Die chauffeursopleiding gaat overigens via Tata (ja die van de Hoogovens en grootste autoproducent hier). Daar leren ze niet alleen rijden (op zich al een avontuur hier) maar ook wat simpele technische zaken van de Tata zelf. Ze worden aan werk geholpen via Tata die klanten aanbiedt voor gekwalificeerde chauffeurs te zorgen. Mooi initiatief van de meest gerespecteerde en graag geziene zakenman Ratan Tata.


Na dat bezoek naar het Crown Park waar we een biertje op het dakterras hebben gedronken en lekker hebben gegeten. Om 23 uur terug en nog even met het thuisfront geskypt. Morgen de laatste dag!

woensdag 13 april 2011

Tegenstellingen

Vandaag was een dag met grote tegenstellingen. Na vanochtend aan een aanvullende opdracht te hebben gewerkt, namelijk het maken van een presentatie voor de Jan Vikas Kendra Society (iets waaraan behoefte bestaat maar de vaardigheid ontbreekt) om 10:30 uur de stafmeeting waarin ik de beide vaders het businessplan heb laten uitleggen aan de stafleden. Ze begonnen eerst wat aarzelend maar gaandeweg vulden ze elkaar steeds aan (Engels en Hindi door elkaar) en het is duidelijk dat ze de wil hebben het tot uitvoering te brengen. Na mijn inbreng en afsluiting de meegebrachte Delfts blauwe souvenirs uitgedeeld. Met veel plezier ontvangen en iedereen heeft nu of een paar klompen of een windmolen. George en Roy een blik stroopwafels met en paar wat grotere klompen. Rahul en Monu de iets kleinere en de rest de sleutelhanger met de kleine klompjes. Voor zuster Lilly (giechelbekje!) was er een belletje wat met grote hilariteit werd begroet!

George en Roy bezworen me vooral met mijn vrouw en kinderen op vakantie te komen, ik hoef alleen de reis te betalen, de rest is geregeld. We zullen zien of dat er ooit van komt en dan betalen we uiteraard voor ons verblijf, het is hier echt geen vetpot.
Aan het einde van de ochtend naar een soort van proefboerderij geweest waat rundvee wordt gehouden. Het ras is 100% puur Indiaas zoals de aanwezige dierenarts me vertelde. Een enorm stier voert de kudde aan en heeft concurrentie van 4 kleinere exemplaren. De koeien geven zo’n 10-12 liter melk per dag. Bijzonder is dat de boerderij gebruik maakt van bio-gas. Er zijn een aantal, wat verwaarloosde proefopstellingen en ze hebben een werkende die onder andere voor de verlichting wordt gebruikt.

Daarna naar een tehuis voor verstoten vrouwen of ze zijn weggelopen omdat ze werden misbruikt. Daar wordt onder andere garen gesponnen, er wordt geweefd en zo nog meer “nuttige” zaken. Ook dat bestaat hier en functioneert met behulp van donaties en door de verkoop van de geproduceerde producten.


Aan het eind van de middag met George en Rahul (Anil rijdt) naar een bijzondere plaats: de graftombes van de Holkars, Chhartri Baugh. Hun as ligt in tombes die zo’n 100-300 jaar oud zijn. Helaas niet allemaal even goed onderhouden maar er wordt gerestaureerd. We zijn de enige bezoekers en er is wat uitleg van de daar wonende (!) familie. We bezoeken daarna een eindje verderop een andere “cenotaph” en ook daar, veel, uitleg en behulpzaamheid van de familie die daar woont en toezicht houdt.
De bouwwerken zijn ongelofelijk mooi versierd, in perfecte symmetrie, waarin in het keiharde gesteente allerlei Hindu goden en motieven zijn gebeiteld. Onvoorstelbaar dat het er na 300 jaar nog zo perfect uitziet. Rahul geeft de nodige uitleg over welke goden zijn afgebeeld en vertelt het nodige over de geschiedenis en gewoonten van de Hindu’s.

Dan gaan we door naar iets heel anders: een maand geleden is een park geopend wat hypermodern is en waterpartijen en parkgedeeltes kent. De toegang bedraagt 25 roepies en voor kinderen onder de 10 jaar is dat 10 roepies. Dat betekent dat je de arme bevolkingsgroep, de grote meerderheid, daar niet zult zien, die prijzen beteken voor een familie van zeg 4 personen een halve dag loon…
Maar ook dit is Indore en je kan je voorstellen dat ze, als ze de bevolkingsgroei van 10% (!!) per jaar omlaag kunnen brengen en er in slagen de armoede effectief te lijf te gaan, er over 20 jaar een mooie stad kan zijn. Nu is alles ofwel vervallen (beton heeft erg te lijden van het klimaat) of in aanbouw waarbij je je bij voortduring afvraagt waarom een stuk van 10 meter weg, meestal bij een rotonde niet is afgemaakt waardoor twee redelijke wegen aan elkaar zouden zijn gekoppeld. Nu ga je letterlijk over een stuk landweg hotsend van de ene strook asfalt of beton naar de volgende (uiteraard al toeterend).


Morgenochtend de presentatie afmaken en dan met Rahul een dagje “recyclen”: we gaan naar de waste-pickers, de shop, de wholesaler en naar een recyclingbedrijf. Als er tijd is gaan we ook nog naar een spijkerbroeken fabrikant (bij Rahul thuis ontmoet) waar ze per dag, 6 dagen in de week, 4.000 stuks produceren, puur voor de binnenlandse markt.

Sightseeing & Shopping

Na een dag werken aan onder andere het verder bekijken van de optie om papieren zakken te maken en een aantal checks uit te voeren op de financials (die allemaal goed uitpakten!) vertrokken Rahul, Monu en ik om 16:30 naar de stad om te gaan shoppen en de oude stad te bekijken. Als eerste bezochten we de Kanch Mandir (Paleis van de Spiegels), een Jain tempel. De hele binnenkant van de tempel is belegd met mozaïek van spiegeltjes en voorstellingen die ook weer zijn omlijst met spiegels. Je loopt op een spiegelvloer en als je omhoog kijkt zie je een spiegelplafond. Heel bijzonder. Je mag er geen foto’s maken en ze verkopen ook geen ansichtkaarten of andere afbeeldingen.Dus maar wat van het internet afgehaald.

We lopen daarna verder de stad in om te gaan shoppen en Rahul schiet ineens naar de overkant van de straat: zijn zuster en tante lopen daar! Wat wil je nog meer? Deskundige shoppers die mij gaan adviseren en bijstaan bij de aankopen voor thuis. Ze weten precies waar we moeten zijn en we gaan zoals gebruikelijk hier allemaal zitten en laten heel veel sjaals, blouses etc. uitstallen op onze schoot, op de grond en waar je maar kijkt. Ik word deskundig geadviseerd, vooral over de kwaliteit en we verlaten de winkel met wat spullen. We gaan naar een volgende winkel, ditmaal een herenkleding zaak, airconditioned en de bovenverdieping, waar wij moeten zijn is erg luxe. Veel bruidegomkleding en traditionele pakken en gewaden, inclusief de tulbands, Schitterend. Ook hier weer met alle egards ontvangen, en na de koop is er koffie of cola. Service zoals je die bij ons nauwelijks meer tegenkomt.
We nemen afscheid van zus en tante en gaan verder de stad in. Het is vandaag Rama Navami en alle overheidsdiensten en scholen zijn dicht en in veel tempels is er wat te doen. We zien onderweg naar de Rajwada al de nodige voorbereidingen voor de processies die zullen plaats vinden.

De Rajwada is na een brand in 1984 volledig gerestaureerd en vooral de binnentuin en galerijen zijn erg mooi. Ook de buitenkant is indrukwekkend, zeker als je weet dat het al 200 jaar oud is.
We lopen verder en komen in een processie terecht. Prachtig gezicht en leuke en mooie dingen gezien. Langs de processie lopen vrouwen met kleurrijke lantaarns. Deze worden niet met batterijen gevoed maar via twee generatoren (bouwjaar 1940?) die achterin worden meegezeuld. Rokend en stinkend en als je er achter loopt is dat niet gezond. Pech voor de agenten dus die de rij sluiten.


We komen later nog een processie tegen die voor de andere zit en we bekijken alles nog eens voordat we terug gaan naar de auto en naar Rahul’s familie gaan om te eten. Een grote familie en zijn 14 jarige neef wil maar wat graag zijn Engels oefenen. We eten samen met de ooms een heerlijke maaktijd. Dan nog even zitten en ook Rahul’s vader komt binnen. We gaan na ze bedankt te hebben voor de gastvrijheid verder, naar een airconditioned bar in een hotel, lekker koel want de zomer is nu toch echt bezig met vandaag ruim 38 graden. Heerlijk koud biertje gedronken. Ook Monu’s broer Sanye is er, leuk! Hij brengt me ook om 12 uur naar Palda waar George wakker is gebleven om me binnen te laten. Een fantastische dag!

maandag 11 april 2011

Meeting en een overval

Vandaag (eindelijk) een goede meeting gehad met George en Roy en het Businessplan volledig doorgenomen en instemming verkregen. Dat kostte wat moeite maar uiteindelijk viel de beslissing dat het plan tot uitvoer zal worden gebracht. Ik had gevraagd het plan uit te printen maar dat was helaas niet het geval, dus maar vanaf het beeldscherm gewerkt. Omdat Georg vertrekt was het cruciaal dat Roy zijn “ja”zou geven. Dat deed hij eigenlijk pas toen George even weg was. Van de week maken we verder afspraken over het vervolg, mijn betrokkenheid en zo meer. Ik heb er nu een goed gevoel over en na een gesprek met Rahul vanmiddag, de beoogde projectmanager, is dat alleen maar toegenomen. We gaan het volgen. Inmiddels ook begonnen met het schrijven van het formele advies en wat notities over mijn waarnemingen en de valkuilen die er zullen zijn. Dat bied ik donderdag aan.

Woensdagmorgen staat er een stafmeeting op het programma waarbij ik wat beelden over Nederland laat zien en ook de meegebrachte Holland souvenirs ga uitdelen,. Gelukkig heb ik genoeg zodat iedereen wast krijgt, al is het maar een sleutelhanger met Delfts blauwe klompjes! De stroopwafels vinden ze in ieder geval al lekker.
Ik zat om 5 uur vanmiddag even met Rahul te praten die me vertelde dat ik zo weg ging met de “fathers” en “sister”. Ik wist van niks maar het bleek dat we naar het zusterhuis gingen van de orde waar Suchita en Lilly bij horen. Een echte "overval". Dus in de auto, na eerst mijn pillen te hebben genomen en me weer met Deet behandeld te hebben, en op pad naar weer een ander gedeelte van Indore. Lekker in de spits dus de chaos was maximaal. Het zusterhuis ligt aan een mega drukke weg, heel anders dan hier waar het, zei het relatief, rustig is.



We werden met een officiële ceremonie ontvangen dus weer een stip met rijstkorrels en nu ook een slinger om de nek. De orde is gesticht door een Nederlandse, ze heeft hier jaren gewerkt en is toen terug gegaan naar Uden waar ze overleed. Ze is gecremeerd en haar as is hier begraven en een mooi monumentaal graf.
Ten uiteraard eten en tot mijn grote verrassing e genoegen hadden ze echet patat gemaakt. Ze vroegen me of het “lekker” was. Dat kon ik beamen en ze zeiden vol trots dat ze het patat bakken van Zuster Simons (de stichtster) hadden geleerd.
Aan de aankleding van de zaal was de vrouwelijke hand goed zichtbaar, zeker vergeleken met de kale bedoening bij de mannelijke tegenhangers, en daar heb ik er wat van gezien! Blij met de complimenten uitgebreid de souvenir uitstalling bewonderd en daar stond zowaar een houten klomp(je). Ik kon dus eindelijk laten zien aan Roy en Georde wat een “wooden shoe” nu was. Leuk was nog dat Roy, volkomen onwetend, zijn "Junior" daar tegenkwam, op verlof uit Zimbabwe. Morgen komt hij naar Palda, dan wat verder met hem praten. Leuke jongen vent.


Morgenmiddag met Rahul de stad in en shoppen en tempels etc. bekijken. Ik heb er zin in!

zondag 10 april 2011

De verjaardag

Vanochtend om 8 naar de mis waar alweer George zijn verjaardag wordt gevierd, bekijk het filmpje maar.



Daarna koffie drinken met een Hollandse traktatie, stroopwafels, die erg in de smaak vallen. Leuk is dat in het blik een beschrijving zit hoe ze worden gemaakt. Dan gaan we op pad voor een lunch buiten de deur. We treffen een aantal neven (met vrouw en zonen) in MHOW, een niet te grote stad. MHOW staat overigens voor Military Headquarters Of War-tactics en stamt nog uit de Engelse tijd.
We eten lekker en veel, nat gehouden met whisky en bier. Een zeer copieuze maaltijd voor 13 mensen voor een bedrag waar je bij ons niet eens met vier man bij de snackbar terecht kunt. Overigens werd de drank uit de meegenomen tassen gehaald, kom daar eens om in Nederland..
Toch leuk om Jomon en Pius (de neef van George) weer terug te zien en ze herhaalden nog maar eens dat ik met Arja een keer moet terugkomen in oktober. We zullen zien.

Om vier weer thuis maar om vijf uur weer vertrokken voor een uitje met de hele staf naar een soort pretpark met als thema Rajasthan. Eerst thuis Monu en zijn vrouw ophalen. Z’n oudere broer ontvangt ons en we moeten natuurlijk koffie drinken, de familie ontmoeten en het huis zien. Leuk om te zien hoe de middenklasse woont. Drie families in een huis, Vader is een gepensioneerde tandarts en zeer vereerd met mij in het Engels te kunne praten.
Dan wordt er gebeld door de rest waar we blijven dus snel er vandoor. De foto’s wijzen de rest wel uit. Heerlijk Rastajhaans eten, heel anders dan anders en ik krijg hoe langer hoe meer bewondering voor de Indiase keuken. Alles vegetarisch met (voor mij uit de fles) water. Om 10 uur zijn we terug. Een lange maar leuke dag.